Νευροπαθητικός Πόνος: Ορισμός, Αίτια, Συμπτωματα & Θεραπεια

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος;

Ο νευροπαθητικός πόνος είναι ένας τύπος χρόνιου πόνου που προέρχεται από βλάβη του σωματοαισθητικού νευρικού συστήματος. Δεν οφείλεται σε τραυματισμό στους μύες ή στα οστά, αλλά στα ίδια τα νεύρα. Τα νεύρα στέλνουν λανθασμένα σήματα πόνου στον εγκέφαλο. Ο πόνος αυτός συχνά επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής.

Πώς προκαλείται;

Ο νευροπαθητικός πόνος εμφανίζεται όταν υπάρχει βλάβη στα νεύρα που μεταφέρουν τα αισθητικά μηνύματα (όπως η αφή, η θερμοκρασία και ο πόνος). Αφορά είτε τα νεύρα του περιφερικού νευρικού συστήματος είτε του κεντρικού νευρικού συστήματος (εγκέφαλος, νωτιαίος μυελός). Αυτό μπορεί να συμβεί για πολλούς λόγους, όπως τραυματισμός, σακχαρώδης διαβήτης, ερπητική λοίμωξη.

Ο νευροπαθητικός πόνος μπορεί να εμφανιστεί χωρίς να υπάρχει ενεργό επώδυνο ερέθισμα, ή να εμφανιστεί ως υπερβολική αντίδραση σε ένα ήπια ή μέτρια επώδυνο ερέθισμα. Οι κατεστραμμένοι άξονες των νεύρων που αφορούν τον πόνο στέλνουν λάθος ή υπερβολικά ηλεκτρικά σήματα στον εγκέφαλο. Μπορεί να εκδηλωθεί ως παραισθησία (παθολογική αλλά όχι δυσάρεστη αίσθηση, είτε αυτόματη είτε προκλητή), δυσαισθησία (παθολογική και δυσάρεστη αίσθηση είτε αυτόματη, είτε προκλητή), αλλοδυνία  (αντίληψη ενός φυσιολογικού ερεθίσματος ως επώδυνου) ή ως υπεραλγησία (αντίληψη ενός επώδυνου ερεθίσματος ως υπερβολικά επώδυνου).

Επιδημιολογία

Υπολογίζεται ότι περίπου 7–10% του γενικού πληθυσμού εμφανίζει κάποια μορφή νευροπαθητικού πόνου. Είναι συχνότερος σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (>50 ετών) , αλλά μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ανάλογα με την αιτία.

Αίτια

Τα κυριότερα αίτια του νευροπαθητικού πόνου είναι:

• Σακχαρώδης διαβήτης (διαβητική νευροπάθεια)

• Κήλες μεσοσπονδυλίου δίσκου, με επακόλουθη πίεση των νευρικών ριζών στη σπονδυλική στήλη

• Χειρουργικές επεμβάσεις

• Έρπης ζωστήρας (μεθερπητική νευραλγία)

• Σκλήρυνση κατά πλάκας

• Τραυματισμός του νωτιαίου μυελού

• Χημειοθεραπεία

• Ακτινοβολία

• Aλκοολισμός

• Εγκεφαλικό

• Νευραλγία τριδύμου

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ακριβής αιτία δεν μπορεί να εντοπιστεί.

Συμπτώματα

Ο νευροπαθητικός πόνος εκδηλώνεται ως καυστικός, οξύς, διαξιφιστικός, διαπεραστικός (σαν «σουβλιά») πόνος, ως αίσθημα ηλεκτρικού ρεύματος, ως μυρμήγκιασμα, ως μούδιασμα, ως νυγμός (τσιμπήματα, βελονιές). Μπορεί να συνοδεύεται από αυξημένη ευαισθησία στο άγγιγμα ή στον πόνο. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι σταθερά ή να εμφανίζονται με διαλείποντα χαρακτήρα και συχνά επιδεινώνονται τη νύχτα ή κατά την χαλάρωση.

Διάγνωση

Δεν υπάρχει ειδική διαγνωστική εξέταση που να θέτει τη διάγνωση. Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στην λεπτομερή καταγραφή του ιατρικού ιστορικού, στην κλινική εξέταση και στην χρήση ερωτηματολογίων. Συστήνεται γενικός εργαστηριακός έλεγχος (εξετάσεις αίματος) και απεικονιστικός έλεγχος, για την εντόπιση ή τον αποκλεισμό υποκείμενων αιτιών καθώς και για την χορήγηση της κατάλληλης θεραπείας. Συστήνεται επίσης η διενέργεια νευροφυσιολογικού ελέγχου (ταχύτητες αγωγής, ηλεκτρομυογράφημα) για τον έλεγχο της λειτουργίας των περιφερικών νεύρων. Σημαντική κρίνεται ακόμη η ψυχολογική εκτίμηση του ασθενούς καθώς συχνά ο νευροπαθητικός πόνος συνοδεύεται από κατάθλιψη, αγχώδη διαταραχή.

Θεραπεία

Η θεραπεία του νευροπαθητικού πόνου είναι εξατομικευμένη και απαιτεί μια διεπιστημονική προσέγγιση που περιλαμβάνει τη φαρμακοθεραπεία, την ψυχολογική υποστήριξη (συμπεριφορική θεραπεία) και τις φυσιοθεραπείες. Η θεραπεία είναι συμπτωματική και έχει ως στόχο τη βελτίωση της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής του ασθενούς. Λαμβάνονται υπόψη οι συννοσηρότητες καθώς και η λοιπή φαρμακευτική αγωγή του ασθενούς. Θεραπευτικά χρησιμοποιούνται αντικαταθλιπτικά φάρμακα όπως τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, οι αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης και της νορεπινεφρίνης (ντουλοξετίνη, βενλαφαξίνη), αντιεπιληπτικά φάρμακα (πρεγκαμπαλίνη, γκαμπαπεντίνη, καρβαμαζεπίνη, οξκαρβαζεπίνη, λαμοτριγίνη), οπιοειδή (τραμαδόλη, ταπενταδόλη), τοπικές θεραπείες με λιδοκαϊνη και καψαϊκίνη και επεμβατικές θεραπείες όπως η νευροδιέγερση.